1. Giới thiệu
- Vị trí: Thành xây trên địa phận hai thôn Tây Giai, Xuân Giai nay thuộc xã Vĩnh Tiến và thôn Đông Môn nay thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Đây là một tòa thành đá cổ nổi bật giữa vùng đồng bằng, có núi non và sông nước bao quanh, rất thuận lợi cho việc phòng thủ.
- Diện tích: 155,5 ha
- Di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận năm 2011
2. Lịch sử phát triển
- Năm 1397, Hồ Quý Ly – lúc đó là quyền thần nhà Trần – cho xây dựng tòa thành này để làm kinh đô mới, gọi là Tây Đô.
- Năm 1400, sau khi lên ngôi, Hồ Quý Ly chính thức dời đô về thành này và lập nên triều đại nhà Hồ.
- Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn (1400–1407), nhưng triều Hồ đã để lại nhiều dấu ấn về cải cách kinh tế, văn hóa, giáo dục và đặc biệt là kiến trúc thành đá kiên cố hiếm có.
3. Đặc điểm
- Thành Tây Đô ở vào địa thế khá hiểm trở, có lợi thế về phòng ngự quân sự hơn là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá. Vị trí xây thành đặc biệt hiểm yếu, có sông nước bao quanh, có núi non hiểm trở, vừa có ý nghĩa chiến lược phòng thủ, vừa phát huy được ưu thế giao thông thủy bộ. Như mọi thành quách bấy giờ, thành bao gồm thành nộivà thành ngoại. Thành ngoại được đắp bằng đất với khối lượng gần 100.000 mét khối, trên trồng tre gai dày đặc cùng với một vùng hào sâu có bề mặt rộng gần tới 50m bao quanh.
- Hiện nay, thành còn lại bốn cổng đá, tường thành và di tích đàn Nam Giao – nơi xưa kia các vua tổ chức lễ tế trời đất.
4. Khu di tích thành nhà Hồ
a. Tường thành và hào thành
- Thành Nhà Hồ được xây bằng những khối đá vôi rất lớn, xếp chắc chắn theo kiểu đặc biệt.
- Ban đầu thành xây toàn bằng đá, sau được sửa lại: phần dưới bằng đá, phần trên bằng gạch. Đến nay, qua nghiên cứu sưu tầm, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ đã phát hiện có 294 địa danh hành chính trong cả nước đóng góp xây dựng Thành Nhà Hồ. Xung quanh tường thành là hào nước rộng khoảng 50 mét. Dù nay đã bị lấp một phần, dấu tích vẫn còn rõ.
b. La thành
- Bao quanh toàn bộ tòa thành đá và hào thành là La Thành.
- La Thành hiện còn là một tòa thành đất cao khoảng 6m, mặt cắt dạng hình thang với bề mặt rộng 9,20m, chân thành rộng khoảng 37m. Mặt ngoài dốc đứng, phía trong thoai thoải kiểu bậc thang, mỗi bậc cao 1,50m, một số vị trí có trộn thêm sạn sỏi gia cố.
c. Đàn Nam Giao
- Là nơi vua thực hiện nghi lễ tế trời – một nghi lễ quan trọng của các triều đại phong kiến.
- Đàn Nam Giao nằm cách Thành Nhà Hồ khoảng 2 km, được xây dựng bằng đất và đá theo hình vuông ba tầng.
- Đền thờ nàng Bình Khương
- Đền có diện tích 600m2 kiến trúc gồm tiền đường và hậu cung. Hiện nay trong đền còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như: Phiến đá – kiêm thần vị thờ nàng Bình Khương, bia đá dựng năm Thành Thái thứ 15 (1903) do Vương Duy Trinh soạn ghi sự tích Bình Khương và Cống Sinh; bia đá dựng năm Thành Thái thứ 15 (1903) do Phan Hữu Nguyên soạn ghi nội dung ca tụng Bình Khương và bia trùng tu miếu Bình Khương dựng năm Bảo Đại thứ 5 (1930)
d. Đình Đông Môn
- Nằm cách cổng Đông Thành Nhà Hồ khoảng 150m về phía Đông, thuộc làng Đông Môn, xã Vĩnh Long. Đây là ngôi đình lớn, niên đại thời Nguyễn (thế kỷ 19), và có giá trị nghệ thuật cao. Tại ngôi đình còn lưu giữ một số hiện vật liên quan đến di tích Thành Nhà Hồ và nhiều sinh hoạt truyền thống gắn với ngôi làng cổ của kinh đô xưa. Từ năm 2007 đến năm 2009 đình được trùng tu, tôn tạo.
4. Giá trị lịch sử và văn hóa
- Là di tích duy nhất ở Đông Nam Á còn lại của một kinh đô được xây dựng bằng đá lớn thời trung đại.
- Thể hiện trình độ kỹ thuật và tư duy chiến lược quân sự cao của người xưa.
- Là nơi giúp học sinh hiểu thêm về triều đại nhà Hồ, một giai đoạn lịch sử đặc biệt với nhiều cải cách táo bạo.
- Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 2011, góp phần khẳng định giá trị lịch sử – văn hóa của Việt Nam trên bản đồ thế giới.
5. Trải nghiệm du lịch tại thành nhà Hồ
|
Hoạt động |
Mô tả |
| Tham quan tường thành | Ngắm tường đá lớn, cổng thành vòm cong và chụp ảnh kỷ niệm. |
| Khám phá bên trong thành | Xem nền cung điện xưa, tìm hiểu lịch sử qua tranh ảnh. |
| Thăm đàn Nam Giao | Nơi xưa tế trời, cảnh đẹp, yên tĩnh. |
| Ghé làng cổ | Thăm nhà gỗ, tìm hiểu cuộc sống người dân. |
| Vẽ tranh – chụp ảnh | Vẽ lại di tích, chụp ảnh và kể chuyện. |
| Trò chơi – đố vui | Chơi kéo co, đố vui lịch sử vui nhộn. |
* Một số hình ảnh
